Podtopienia a gospodarka wodna w Gminie Dopiewo (1)

Gospodarowanie wodami powierzchniowymi a planowanie przestrzenne

W ostatnich latach na terenach objętych zabudową obserwowane są nasilające się zjawiska okresowych podtopień. Wśród przyczyn tego stanu rzeczy wymienia się zarówno czynniki atmosferyczne, takie jak deszcze nawalne, jak i działania człowieka. Do niekorzystnych praktyk zalicza się likwidację lub kanalizowanie cieków wodnych, brak odpowiedniej konserwacji istniejących urządzeń melioracyjnych, zabudowę terenów podmokłych oraz ograniczanie powierzchni chłonnej gruntów. Sposób gospodarowania wodami powierzchniowymi reguluje ustawa Prawo wodne, jednak przepisy dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego nie nakładają na organy obowiązku rygorystycznego uwzględniania wymogów wodnoprawnych przy wydawaniu zgód na zabudowę terenów nierolniczych i nieleśnych.

Procedura wydawania decyzji o warunkach zabudowy opiera się przede wszystkim na analizie sąsiedztwa i istnieniu zabudowy o podobnym charakterze. W sytuacjach, gdy teren bagienny sąsiaduje z nieruchomościami mieszkalnymi, gmina ma ograniczone możliwości prawne wstrzymania inwestycji. Od decyzji odmawiających warunków zabudowy inwestorzy często odwołują się do organów drugiej instancji. Przykładem rozstrzygnięcia w tym zakresie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, które uchyliło decyzję wójta odmawiającą wydania warunków zabudowy, wskazując na prymat interesu inwestora.

Działania planistyczne i ochrona terenów zagrożonych

Skutecznym narzędziem regulacyjnym pozostaje uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, co pozwala gminom na ochronę terenów zagrożonych podtopieniami. Przykładem takich działań jest proces wstrzymania zabudowy części doliny rzeki Samica Kierska w miejscowości Pawłowice (Gmina Rokietnica), gdzie dzięki uchwaleniu planu miejscowego ograniczono zabudowę na terenie, który pod koniec 2010 roku był pokryty wodą. Obecnie w gminach w Polsce odsetek gruntów objętych planami miejscowymi zazwyczaj wynosi od 10 do 20 procent powierzchni. W procesie opracowywania projektów planów lub decyzji o warunkach zabudowy uczestniczą uprawnieni urbaniści, między innymi Magdalena Kalinowska, która przygotowywała projekt decyzji dotyczący zasypania stawku w miejscowości Dąbrówka.

Obecnie wyzwaniem pozostaje zabezpieczanie gruntów pod przyszłe zbiorniki retencyjne. W przypadku całkowitego zabudowania terenu możliwość realizacji takich inwestycji zostaje bezpowrotnie utracona. Problemem jest również ograniczanie dostępu do urządzeń melioracyjnych poprzez grodzenie działek bezpośrednio na skarpach rowów, co uniemożliwia konserwację mechaniczną. Wymusza to stosowanie kosztownej i czasochłonnej pracy ręcznej. W kontekście powyższych wyzwań wskazuje się na konieczność intensyfikacji działań samorządów w zakresie regulacji odprowadzania wód oraz planowania przestrzennego, aby zapobiegać ryzyku powodziowemu w przyszłości. Rada Gminy Dopiewo oraz inne organy samorządowe stają przed wyzwaniem bilansowania interesów prywatnych właścicieli nieruchomości z ochroną przeciwpowodziową.