Wybory sołeckie w Gminie Dopiewo wywołały kontrowersje (1)

Statuty Sołeckie i ich znaczenie prawne

W 2017 roku Komisja Statutowa Rady Gminy Dopiewo pod przewodnictwem radnego Pawła Jazy przygotowała nowelizację Statutów Sołeckich. 25 kwietnia 2024 roku odbyła się Nadzwyczajna Sesja Rady Gminy Dopiewo, podczas której nie podjęto działań w zakresie dostosowania obecnych przepisów do orzecznictwa sądowego. W 2017 i 2018 roku Rada Gminy Dopiewo uchwaliła statuty, które zawierały zapisy uznające wyniki konsultacji społecznych za opiniotwórcze i niewiążące dla organów gminy.

14 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał wyrok stwierdzający nieważność części zapisów uchwał dotyczących Statutów Sołeckich w Gminie Dopiewo. Wyrok ten został opublikowany 28 czerwca 2021 roku w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego pod pozycją 5133. Sąd zakwestionował m.in. zmianę funkcji zebrania wiejskiego z organu uchwałodawczego na wyłącznie opiniotwórczy.

Do dzisiaj poprawione statuty, wymagane wyrokiem sądu, nie zostały zatwierdzone nową uchwałą Rady Gminy. Procedura naprawcza mogłaby zostać zainicjowana przez przewodniczącego Rady Gminy poprzez skierowanie wniosku do komisji rewizyjnej, która przygotowałaby poprawiony dokument. W sprawę zaangażowani byli między innymi radca prawny Michał Kublicki oraz byli przewodniczący Rady Gminy: Leszek Nowaczyk i Justin Nnorom.

Wybory sołtysów w kadencji 2024–2029

W 2024 roku w Gminie Dopiewo przeprowadzono wybory sołtysów oraz rad sołeckich. Trzech dotychczasowych sołtysów – Tadeusz Bartkowiak z Dopiewa, Walenty Moskalik ze Skórzewa oraz Alojzy Sammler z Trzcielina – podjęło decyzję o niekandydowaniu w wyborach na kadencję 2024–2029.

W sołectwach Gołuski, Konarzewo, Zakrzewo, Dąbrówka, Dopiewiec, Więckowice, Palędzie, Trzcielin oraz Dopiewo doszło do głosowań lub wyboru kandydatów bez rywali. Sołtysem w Gołuskach pozostał Tadeusz Plenzler, w KonarzewieHanka Antkowiak-Janaszak, w Zakrzewie Marian Albin Czekalski, a w DąbrówceBarbara Plewińska. W Dopiewcu na stanowisku sołtyski utrzymała się Mariola Nowak, w WięckowicachAnna Kwaśnik, natomiast w Palędziu nową sołtyską została Dorota Tomaszczenik-Begale. Małgorzata Nyćkowiak objęła funkcję sołtyski Trzcielina, a Marcin Sip został sołtysem Dopiewa.

W przebiegu procedury wyborczej pojawiały się wątpliwości dotyczące trybu zwoływania zebrań wiejskich. Zgodnie ze statutami, zebranie wiejskie w celu wyboru sołtysa powinno być zwoływane przez dotychczasowego sołtysa. Tymczasem komunikaty o wyborach w Gminie Dopiewo były publikowane jako zarządzenia wójta, a wybory były określane jako zwykłe zebrania mieszkańców. 16 września 2024 roku opublikowano terminy zebrań wiejskich zaplanowanych na październik, choć procedura wyborcza w niektórych jednostkach jeszcze trwała.

Łączenie funkcji radnego i sołtysa oraz transparentność działań

W trakcie wyborów samorządowych i sołeckich podniesiono dyskusję dotyczącą łączenia mandatu radnego Gminy Dopiewo z funkcją sołtysa. Zjawisko to wystąpiło m.in. w przypadku Anny Kwaśnik oraz Pawła Bączyka, który został wybrany na sołtysa Skórzewa. Sprawa ta była przedmiotem publicznych dyskusji, w których uczestniczyli m.in. radna Monika Danielewicz oraz Andrzej Strażyński. Brak jest w przepisach prawa lokalnego zapisów wprost zakazujących łączenia tych dwóch funkcji w gminie.

W kwestii transparentności relacji między sołtysami a władzami gminy, wskazuje się na brak jawności spotkań organizowanych w Urzędzie Gminy Dopiewo, w których uczestniczą wszyscy sołtysi wraz z wójtem. Protokoły z tych zebrań nie są udostępniane mieszkańcom, co stanowi kontynuację praktyki zapoczątkowanej w poprzednich latach. Postuluje się, aby wójt Sławomir Skrzypczak podjął działania mające na celu zwiększenie jawności tych spotkań.

Kolejnym poruszonym aspektem jest prowadzenie stron internetowych przez poszczególne sołectwa. Nowe rady sołeckie, złożone z mieszkańców, mogłyby wykorzystać te narzędzia do publikowania informacji o bieżących wydarzeniach, podejmowanych interwencjach oraz działaniach rad sołeckich. Taka forma komunikacji miałaby służyć transparentności działań lokalnych organów pomocniczych gminy. Wśród realizowanych dotychczas inwestycji w sołectwach wymieniane są m.in. Wiejskie Centrum Rekreacji w Więckowicach oraz przebudowa skrzyżowania ulic Gromadzkiej i Jeziornej w tym samym sołectwie. Wskazuje się, że wyjaśnienie przez sołtysów ścieżek działania w sprawach dotyczących codziennych interwencji mieszkańców mogłoby odciążyć urząd gminy i uporządkować przepływ informacji.