Zasady finansowania kampanii wyborczej: rachunek bankowy komitetu (2)

Zasady prowadzenia rachunku bankowego komitetu wyborczego

Zgodnie z zapisami Kodeksu wyborczego, każdy komitet wyborczy jest zobowiązany do gromadzenia środków finansowych wyłącznie na jednym rachunku bankowym. Podstawą prawną umożliwiającą otwarcie takiego konta jest postanowienie właściwego organu wyborczego, potwierdzające przyjęcie zawiadomienia o utworzeniu komitetu. Dysponentem środków oraz osobą odpowiedzialną za otwarcie rachunku jest pełnomocnik finansowy komitetu. Właścicielem konta może być wyłącznie komitet wyborczy, co wyklucza możliwość przypisania rachunku do jakiegokolwiek innego podmiotu lub osoby fizycznej.

Umowa rachunku bankowego musi zawierać precyzyjne zastrzeżenia dotyczące sposobu dokonywania wpłat oraz dopuszczalnych źródeł finansowania. Wpłaty na rzecz komitetu dopuszczalne są wyłącznie za pośrednictwem przelewu, karty płatniczej lub czeku rozrachunkowego. Przepisy wykluczają przyjmowanie wpłat gotówkowych, zarówno w kasach banków, jak i w placówkach pocztowych. Ponadto umowa powinna określać maksymalny termin dokonywania wpłat, który upływa w dniu wyborów. Niedopełnienie obowiązku wprowadzenia powyższych zastrzeżeń do umowy rachunku bankowego stanowi wykroczenie zagrożone sankcjami przewidzianymi w art. 505 § 2 Kodeksu wyborczego.

Pozyskiwanie środków finansowych i limity wpłat

Finansowanie komitetów wyborczych wyborców opiera się na dwóch głównych źródłach: wpłatach od osób fizycznych oraz kredytach bankowych. Do przekazywania środków uprawnieni są wyłącznie obywatele polscy, którzy posiadają miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik finansowy ma obowiązek weryfikacji statusu darczyńcy, w tym w razie potrzeby uzyskania pisemnego oświadczenia potwierdzającego obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania. Osoby fizyczne, w tym obywatele polscy mieszkający na stałe poza granicami kraju, nie są uprawnione do dokonywania wpłat na rzecz komitetów.

Ustawa wprowadza sztywne limity dotyczące finansowania. Łączna suma wpłat od jednej osoby fizycznej na rzecz danego komitetu nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w dniu poprzedzającym ogłoszenie postanowienia o zarządzeniu wyborów, co w określonym trybie wynosi 25 200 zł. Komitet ma prawo zaciągać kredyty bankowe bez ograniczeń kwotowych, jednak podlegają one restrykcjom w zakresie poręczeń. Poręczycielami mogą być wyłącznie obywatele polscy mieszkający w Polsce, a ich zobowiązanie nie może przekroczyć wspomnianej kwoty 25 200 zł. Poręczenie to jest niezbywalne i dotyczy wszystkich osób, niezależnie od ich przynależności do struktur komitetu.

Ograniczenia i zakazy w finansowaniu kampanii

Komitety wyborcze mogą pozyskiwać środki finansowe wyłącznie na cele związane z wyborami. Proces ten jest dopuszczalny dopiero od momentu wydania postanowienia o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu, co w praktyce oznacza moment otwarcia rachunku bankowego. Po dniu wyborów pozyskiwanie środków jest zabronione. W tym okresie dozwolone jest jedynie przekazywanie funduszy na opłaty bankowe związane z prowadzeniem i likwidacją rachunku. Ewentualne zobowiązania finansowe nieuregulowane przed datą wyborów są rozliczane przez pełnomocnika finansowego poza rachunkiem bankowym komitetu.

Istnieje surowy zakaz przyjmowania korzyści majątkowych o charakterze niepieniężnym, takich jak darowizny rzeczowe czy darmowe usługi. Wyjątek stanowią nieodpłatne usługi polegające na rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych oraz pomoc w pracach biurowych, świadczone przez osoby fizyczne. Wszelkie inne usługi muszą być opłacane przez komitet. Ponadto zabronione jest finansowanie przez osoby prawne, w tym spółki, fundacje, partie polityczne oraz jednostki samorządowe. Komitetom nie wolno przeprowadzać zbiórek publicznych ani wzajemnie udzielać sobie wsparcia majątkowego.

W przypadku wpłynięcia środków z nieuprawnionego źródła, komitet ma obowiązek niezwłocznego zwrotu darowizny w terminie do 30 dni. Środki, które nie zostały zwrócone w tym czasie, trafiają na subkonto, a następnie podlegają przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa wraz z odsetkami. Wszelkie dokumenty informacyjne dotyczące zbiórki środków muszą zawierać pouczenia o prawnych konsekwencjach naruszenia tych zasad. Naruszenie przepisów o finansowaniu komitetów wyborczych stanowi występek zagrożony karą grzywny w wysokości od 1 000 zł do 100 000 zł. Informacje te w swoim materiale dotyczącym zasad finansowania kampanii wyborczej przedstawiła Dorota Babiak-Kowalska na łamach pisma „Wspólnota”, a treść ta została odnotowana przez serwis informacyjny o Gminie Dopiewo.